P專題【技藝101】製墨

技藝101製墨

編輯 / 余榮宗、黃能揚、李江却台語文教基金會 陳豐惠 劉承賢

上蓋重要- -ê就是講,伊he墨條ê成份
Siāng-kài tiōng-iàu- -ê tō sī kóng, i he ba̍k-tiâu ê sîng-hūn.
我做ê松煙墨,就是講伊ê歷史有幾若千年
Guá tsò- -ê siông-ian-ba̍k, tō sī kóng i ê li̍k-sú ū kuí-nā tshing nî.


狹櫼ê空間,翕熱ê環境,tsia煞是全國唯一ê手工做墨廠,師傅陳嘉德那流汗,那做出一枝一枝ê手工墨條,嘛已經57年。
E̍h-tsinn ê khong-kan, hip-jua̍h ê khuân-kíng, tsia suah-sī tsuân-kok î-it ê tshiú-kang tsò-ba̍k tshiúnn, sai-hū Tân Ka-tik ná lâu-kuānn, ná tsò-tshut tsi̍t-ki tsi̍t-ki ê tshiú-kang ba̍k-tiâu, mā í-king gōo-tsa̍p-tshit nî.

國校畢業,就uì嘉義上北來學這个功夫,tsit个墨應該佮我是有一个緣份,我才學甲今仔日會成功
Kok-hāu pit-gia̍p, tō uì Ka-gī tsiūnn-pak lâi o̍h tsit-ê kang-hu, tsit-ê ba̍k ing-kai kap guá sī ū tsi̍t-ê iân-hūn, guá tsiah o̍h kah kin-á-ji̍t ē sîng-kong.


步驟(輪墨 敲軟 揉墨 入模 壓型 陰乾)

陳嘉德用福州師傅教ê工夫,加上天然原料配方,遵照古法做墨,做出來ê墨媠閣好磨,名聲湠到國外,30年前日本甚至開出會當全家移民ê條件,只要伊肯kā技術紮- -過-去。
Tân Ka-tik īng Hok-tsiu sai-hū kà ê kang-hu, ka-siōng thian-jiân guân-liāu phuè-hng, tsun-tsiàu kóo-huat tsò-ba̍k, tsò–tshut-lâi ê ba̍k suí koh hó-buâ, miâ-siann thuànn kàu kok-guā, sann-tsa̍p nî tsîng Ji̍t-pún sīm-tsì khui-tshut ē-tàng tsuân-ke î-bîn ê tiâu-kiānn, tsí-iàu i khíng kā ki-su̍t tsah- -kuè-khì.

看你偌儕錢in攏欲就著啦,hit个時陣啦,啊我堅持,我有kā講毋是錢ê問題啦,我主要是tsit个文化–honnh,我佇台灣學- -ê,我就是欲留蹛台灣,這就是我ê責任啦
Khuànn lí juā tsē tsînn in lóng beh tō tio̍h- -lah, hit-ê sî-tsūn- -lah, ah guá kian-tshî, guá ū kā in kóng m̄-sī tsînn ê būn-tê- -lah, guá tsú-iàu sī tsit-ê bûn-huà- -honnh, guá tī Tâi-uân o̍h- -ê, guá tō sī beh lâu tuà Tâi-uân, tse tō sī guá ê tsik-jīm- -lah.

對技藝ê責任,予陳嘉德守佇咧故鄉,毋過後來ê變化煞毋是伊想會到- -ê,20年前台灣主要咧做學生墨,後來拄著中國墨條喝俗賣溢- -過-來,做墨廠勼到干焦偆陳嘉德猶咧硬擋。
Tuì ki-gē ê tsik-jīm, hōo Tân Ka-tik tsiú tī-leh kòo-hiong, m̄-koh āu- -lâi ê piàn-huà suah m̄-sī i siūnn ē kàu- -ê, jī-tsa̍p nî tsîng Tâi-uân tsú-iàu leh tsò ha̍k-sing ba̍k, āu- -lâi tú-tio̍h Tiong-kok ba̍k-tiâu huah sio̍k-bē ik- -kuè-lâi, tsò-ba̍k tshiúnn kiu kàu kan-ta tshun Tân Ka-tik iáu leh ngē tòng.

了後我tsua̋nn改變,改變來做tsit个高級芳墨,hóo,逐家用著我ê墨攏kā我肯定,大師ê墨,確實讚,愈磨愈芳
Liáu-āu guá tsua̋nn kái-piàn, kái-piàn lâi tsò tsit-ê ko-kip phang-ba̍k, hóo, ta̍k-ke īng-tio̍h guá ê ba̍k lóng kā guá khíng-tīng, tāi-su ê ba̍k, khak-si̍t tsán, jú buâ jú phang.

陳嘉德大師伊做墨ê內容,tī墨盤頂懸按呢磨- -起-來,自然有hit个清芳,啊伊有達著會當醒腦,予咱醒腦,予咱愈寫愈愛寫
Tân Ka-tik tāi-su i tsò ba̍k ê luē-iông, tī ba̍k-puânn tíng-kuân án-ne buâ- -khí-lâi, tsū-jiân ū hit-ê tshing-phang, ah i ū ta̍t-tio̍h tshénn-náu, hōo lán tshénn-náu, hōo lán jú siá jú ài siá.

攑頭旗ê技術,加入梅片、麝香ê配方,予墨汁無論過偌久,猶會鼻著淡薄仔芳味,毋過佇芳味ê背後,辛苦ê工作環境,捌予陳嘉德無想欲傳予in囝,因為做墨傷艱苦- -矣,是佇得著薪傳獎ê肯定了後,才予伊改變心意
Gia̍h-thâu-kî ê ki-su̍t, ka-ji̍p muî-phìnn, siā-hiunn ê phuè-hng, hōo ba̍k-tsiap bô-lūn kuè juā-kú, iáu-ē phīnn-tio̍h tām-po̍h-á phang-bī, m̄-koh tī phang-bī ê puē-āu, sin-khóo ê kang-tsok khuân-kíng, bat hōo Tân Ka-tik bô siūnn beh thuân hōo in kiánn, in-uī tsò-ba̍k siunn kan-khóo- -ah, sī tī tit-tio̍h Sin-thuân-tsióng ê khíng-tīng liáu-āu, tsiah hōo i kái-piàn sim-ì.

做墨會當講予人kā咱肯定,這嘛是一个講足驕傲- -ê,所以講我想講tsit个物件,tsit个芳墨,一定愛傳予我ê囝,繼續予伊流傳
Tsò ba̍k ē-tàng hōo lâng kā lán khíng-tīng, tse mā sī tsi̍t-ê kóng tsiok kiau-ngōo- -ê, sóo-í kóng guá siūnn-kóng tsit-ê mi̍h-kiānn, tsit-ê phang-ba̍k, it-tīng ài thuân hōo guá ê kiánn, kè-siok hōo i liû-thuân.

記者 余榮宗 新北市報導
Kì-tsiá Î Îng-tsong Sin-pak-tshī pò-tō

※ 本單元是公共電視及李江却台語文教基金會合製。歡迎 link 做非營利教學使用。

※ 看過去的單元

※ 看本篇文章出現亂碼?安裝Taigi字型吧!

1. 請下載並安裝 Taigi Unicode 字型(http://taigi.fhl.net/TP/taigi_unicode_font.htm)。
2. 使用 Firefox (moztw.org/ ) 或 Chrome ( www.google.com/chrome )等瀏覽器。

※ 技藝101記憶地圖


在較大的地圖上查看技藝101記憶地圖

您可以 留言回應, 或 追蹤

留言