P專題【技藝101】鑄鉛字

鑄鉛字

編輯 / 余榮宗、黃能揚、李江却台語文教基金會 陳豐惠 劉承賢

差不多強欲絕種- -ah
Tsha-put-to kiōng-beh tsua̍t-tsíng- -ah.

只要台灣猶閣有印版店會用著鉛字,日星就袂關門
Tsí-iàu Tâi-uân iáu-koh ū ìn-pán-tiàm ē īng-tio̍h iân-jī, Ji̍t-tshinn tō bē kuainn-mn̂g.


下晡時仔ê西北雨,親像咧kā老機器運轉ê聲音做伴奏,產生一種有古早味ê和諧感。活字印刷上重要ê關鍵,鑄鉛字,就佇這个板嘹穩定ê me-lóo-lih內底,一粒仔一粒仔來到這个世間。
E-poo-sî-á ê sai-pak-hōo, tshin-tshiūnn teh kā lāu ki-khì ūn-tsuán ê siann-im tsò phuānn-tsàu, sán-sing tsi̍t-tsióng ū kóo-tsá-bī ê hô-hâi-kám. Ua̍h-jī ìn-suat siōng-tiōng-iàu ê kuan-kiàn, tsù iân-jī, tō tī tsit-ê pán-liâu ún-tīng ê me-lóo-lih lāi-té, tsi̍t-lia̍p-á tsi̍t-lia̍p lâi-kàu tsit-ê sè-kan.

註:
板嘹:華語『拍子、節奏』。
Me-lóo-lih:英語melody,是uì日語吸收ê外來語。

活版印刷一定愛用著鉛字來排版…阮老爸家己開始創業ê時陣,翻轉年,啊我就轉來厝- -裡。
Ua̍h-pán ìn-suat it-tīng ài īng-tio̍h iân-jī lâi pâi-pán. Gún lāu-pē ka-kī khai-sí tshòng-gia̍p ê sî-tsūn, huan-tńg-nî, ah guá tō tńg-lâi tshù- -lí.

戰後,印刷業ê需求真大,張介冠佮in老爸佇1969年成立這間鑄字行,來揣in抾字ê活字印刷廠全台灣攏有。
Tsiàn-āu, ìn-suat-gia̍p ê su-kiû tsin tuā, Tiunn Kài-kuan kap in lāu-pē tī it-kiú lio̍k-kiú nî sîng-li̍p tsit-king tsù-jī-hâng, lâi tshuē in khioh-jī ê ua̍h-jī ìn-suat-tshiúnn tsuân Tâi-uân lóng ū.

民國60佮70年中間,甲一个程度,一工上蓋無愛做16點鐘,啊按呢一年365工啊,阮就歇一兩工
Bîn-kok la̍k-tsa̍p kap tshit-tsa̍p nî tiong-kan, kah tsi̍t ê thîng-tōo, tsi̍t kang siōng-kài bô ài tsò tsa̍p-la̍k tiám-tsing, ah án-ne tsi̍t nî sann-pah la̍k-tsa̍p gōo kang- -ah, gún tō hioh tsi̍t nn̄g kang.


步驟:起火,溶鉛,入字母,鑄字,檢視

咱咧生產鉛字,攏會去注重講,咱以後這个欲去甲印刷廠予印刷廠使用ê時,這个文字會有缺點- -無,所以咧製造中,對文字ê彼个規个規矩,會特別較注重
Lán teh sing-sán iân-jī, lóng ē khì tsù-tiōng kóng, lán í-āu tsit-ê beh khì kah ìn-suat-tshiúnn hōo ìn-suat-tshiúnn sú-iōng ê sî, tsit-ê bûn-jī ē ū khuat-tiám- -bô, sóo-í teh tsè-tsō-tiong, tuì bûn-jī ê hit-ê kui-ê kui-kí, ē ti̍k-pia̍t khah tsù-tiōng.

台灣是目前唯一使用繁體漢文ê國家,張介冠對漢字ê研究,投入誠濟心力,予客戶特別佮意伊鑄ê鉛字,毋過,電腦印刷出現,予鑄字業生存空間自按呢沓沓仔無- -去,張介冠猶咧強tènn,是為著欲應付全台灣較無30間ê活字印刷廠ê需求。
Tâi-uân sī bo̍k-tsiân uî-it sú-iōng huân-thé Hàn-bûn ê kok-ka, Tiunn Kài-kuan tuì Hàn-jī ê gián-kiù, tâu-ji̍p tsiânn tsē sim-li̍k, hōo kheh-hōo ti̍k-pia̍t kah-ì i tsù ê iân-jī, m̄-koh, tiān-náu ìn-suat tshut-hiān, hōo tsù-jī-gia̍p sing-tsûn khong-kan tsū-án-ne ta̍uh-ta̍uh-á bô- -khì, Tiunn Kài-kuan iáu teh kiông-tènn, sī uī-tio̍h beh ìng-hù tsuân Tâi-uân khah-bô sann-tsa̍p king ê ua̍h-jī ìn-suat-tshiúnn ê su-kiû.

註:
強tènn:華語『硬撐』。

阮早期咧創業ê時陣,阮老爸ê一寡老朋友in kā阮鬥相共。為著感謝tsia-ê老客戶,所以講彼陣仔我有kā tsia-ê老客戶講,講只要台灣猶閣有印版店會用著鉛字,日星就袂關門。
Gún tsá-kî teh tshòng-gia̍p ê sî-tsūn, gún lāu-pē ê tsi̍t-kuá lāu pîng-iú in kā gún tàu-sann-kāng. Uī-tio̍h kám-siā tsia-ê lāu kheh-hōo, sóo-í kóng hit-tsūn-á guá ū kā tsia-ê lāu kheh-hōo kóng, kóng tsí-iàu Tâi-uân iáu-koh ū ìn-pán-tiàm ē īng-tio̍h iân-jī, Ji̍t-tshinn tō bē kuainn-mn̂g.

要緊家己講- -出-去-ê就是話,已經趁無錢ê張介冠顛倒增加投資,成立「台灣活版印刷文化保存協會」,用電腦一字一字kā儉- -起-來,欲kā伊上愛ê漢字lè-táu ê身影久長留- -咧。
Iàu-kín ka-kī kóng- -tshut-khì-ê tō sī uē, í-king thàn bô tsînn ê Tiunn Kài-kuan tian-tò tsing-ka tâu-tsu, sîng-li̍p “Tâi-uân Ua̍h-pán Ìn-suat Bûn-huà Pó-tsûn Hia̍p-huē”, īng tiān-náu tsi̍t jī tsi̍t jī kā khiām- -khí-lâi, beh kā i siōng-ài ê Hàn-jī lè-táu ê sin-iánn kú-tn̂g lâu- -leh.

註:
講- -出-去就是話:華語『說話算話,信守承諾』
Lè-táu:華語『漂亮、美麗』。

咱有啥mih能力抑是講啥mih機會thìng好為這塊土地來做啥mih代誌,這是上蓋重要- -ê。
Lán ū siánn-mih lîng-li̍k ia̍h-sī kóng siánn-mih ki-huē thìng-hó uī tsit-tè thóo-tē lâi tsuè siánn-mih tāi-tsì, tse sī siōng-kài tiōng-iàu- -ê.

記者 余榮宗 台北市報導
Kì-tsiá Î Îng-tsong Tâi-pak-tshī pò-tō.

※ 本單元是公共電視及李江却台語文教基金會合製。歡迎 link 做非營利教學使用。

※ 看過去的單元

※ 看本篇文章出現亂碼?安裝Taigi字型吧!

1. 請下載並安裝 Taigi Unicode 字型(http://taigi.fhl.net/TP/taigi_unicode_font.htm)。
2. 使用 Firefox (moztw.org/ ) 或 Chrome ( www.google.com/chrome )等瀏覽器。

※ 技藝101記憶地圖


在較大的地圖上查看技藝101記憶地圖

您可以 留言回應, 或 追蹤

留言